Tajemnica Skrywana na Cmenarzu : płk Łukasz Jaskólski

Arsenał Varia Skomentuj

Na forum Arsenału miejsce ma szereg dyskusji. Niektóre z nich mają swój skromny wkład w upamiętnienie naszej historii i jej poszczególnych bohaterów. Jedną z nich zapoczątkował p. M. Wróblewski pisząc o grobie p. Łukasza Jaskólskiego, który znajduje się na cmentarzu w miejscowości Lądku (woj wielkopolskie). Jest to najstarszy zachowany nagrobek na Lądkowskim cmentarzu , od którego najprawdopodobniej ukształtował się jego wygląd.

Widnieje na nim inskrypcja:

Łukasz Jaskólski, B. Oficer wyższy, B. Wojsk Polskich, Kawaler Orderowy Wojskowego Polskiego i Legii Honorowej. Żył lat 75, UM. 23 września 1851 roku

Pod Spodem widniał zapis , dzić już prawie nieczytelny:

Stroskana żona ten pomnik stawiając , w dowód przywiązania prosi o wstawienie za jego duszę u Przedwiecznego.

W Archiwum w Koninie znajduje się natomiast zapis z księgi parafialnej :

„Działo się 28.09. Stawili się Andrzej Moller rządca dóbr Żelechowa lat 37 zamieszkały Żelechów gubernia lubelska pow. Łykowski i Paweł Jaskólski lat 44 archmistrz z D… (nieczytelna nazwa miejscowości) tow. kredytowego ziemskiego guberni Warszawskiej, w Kaliszu zamieszkały i oświadczają że 23.09 zmarł Łukasz Jaskólski, dzierżawca dóbr Ratynia były płk Wojsk Polskich Kawaler Krzyża Wojskowego Polskiego, Legii honorowej Kawaler. We wsi Dembe w wielkim księstwie poznańskim urodzony, w Ratyniu zamieszkały lat 74, syn Tomasza i Antoniny, owdowiał Annę z Baronów Danglów.”

Poszukiwanie p. Wróblewskiego pozwoliły odtworzyć życie, tej zapomnianej dziś, choć jak widać, zasłużonej postaci:

  • Łukasz Jaskólski Urodził się 14 lipca 1777 we wsi Dembe zm w Ratyniu (obecnie gmina Lądek , po słupecki , wielkopolska) 23 września 1851 roku.
  • Zaszczytnie odznaczył się podczas wojen 1806-1814 , walczył w Hiszpanii , odbywa kampanie 1812.
  • 1806 (koniec roku) Łukasz Jaskólski pełni służbę w Poznańskiej Gwardii Honorowej, która towarzyszyła Napoleonowi Bonaparte podczas pobytu w Wielkopolsce informację. Łukasz Jaskulski znajduje się w spisie poznańskiej Gwardii Honorowej, (ich służbę opisuje jeden z gwardzistów – Dezydery Chłapowski) Jaskólski (Jako szeregowy gwardzista nie miał żadnego stopnia (członkowie gwardii honorowej poznańskiej sami się określali jako „legioniści”), natomiast po wyjeździe Napoleona z Poznania wszyscy szeregowi gwardziści zostali na rozkaz cesarza awansowani na podporuczników i skierowani do formujących się jednostek polskich. Jaskólski trafił do pułku strzelców konnych Adama Kwileckiego potem Kazimierza Turny (2 psk) z których powstał potem 5 psk pod dowództwem tego ostatniego.
  • Odznaczenie Legii Honorowej dostał w 1808 roku jako kapitan 2go pułku ułanów.
  • 13 maja 1809 – Jako porucznik w Piątym Pułku Strzelców Konnych (5psk) dostaje awans na stopień kapitana.
  • 1813.10.28 – Po bitwie Lipskiej w dniu przeglądu polskich wojsk pod Schluchtern (gdzie cesarz wygłosił do polskich oficerów sławną mowę) jako kapitan 1 pułku strzelców zostaje odznaczony KRZYŻEM OFICERSKIM LEGII HONOROWEJ przez Napoleona Bonaparte.1817 – Jako Kapitan 2 pułku ułanów figuruje jako odznaczony krzyżem Virtutti Militari (Krzyż Kawalerski Virtuti Militari) Publikacja ukazuje się w roku 1817 co wyklucza przypuszczenie , że Łukasz Jaskólski dostał odznaczenie za udział w Powstaniu Listopadowym – 1831
  • 1817.01.04 – Ślub w Warszawie z Anną Dangel (ur 28 grudnia 1783 zm. 27.05.1853) córką barona Tomasza Michała Dangela słynnego warszawskiego fabrykanta powozów
  • 1817 i 1818 roku Łukasz Jaskólski służy w wojsku Królestwa Polskiego jako kapitan 2 pułku ułanów (dowódca Józef Dwernicki) który to pułk wchodził w skład 2 brygady dywizji ułanów. 2 pułk ułanów utworzony został w 1815 r. z 6 pułku ułanów Księstwa Warszawskiego. Losy wojenne Jaskólskiego w okresie Księstwa mogą być związane albo z 6 pułkiem ułanów albo z pułkiem krakusów gdzie dowódcą od 1814r. był Józef Dwernicki i który miał w składzie jeźdźców z departamentów m.in. kaliskiego i poznańskiego.
  • 1819 – Łukasz Jaskólski odchodzi z wojska jako kapitan 2-go pułku ułanów , złożył dymisję i mundur
  • 1831 – Łukasz Jaskólski służy w randze majora w 2 pułku jazdy kaliskiej „pułk 2 kaliszanów” Pułk został utworzony 20 stycznia 1831 roku, a jego formowaniem zajmował się Ludwik Szczaniecki. Jako pułk ziemi kaliskiej powstał na zasadzie 50-dymowej tzn. jeden jeździec na 50 domów. Pierwszym dowódcą pułku był ppłk.Korneli Grodzicki potem płk.Ludwik Szczaniecki (Sczaniecki). Jaskólski szybko awansuje na podpułkownika i dowodzi 1 dywizjonem jazdy w sile 2 szwadronów. 2 pułk jazdy kaliskiej wchodzi w skład brygady jazdy płk.Łagowskiego a dalej korpusu gen. Sierawskiego. W czerwcu korpusem dowodzi gen. Ramorino a brygadą gen. Sznajde. 2 pułk jazdy kaliskiej stacza bitwy i potyczki pod: Kałuszynem. Urzędowem, Łopocznem, Kamieniem, Wronowem, Karczmiskami, Sienicą, Młodzieszynem, Szymanowem, Broniszami, Wiązownią. Znamienną dla pułku okazała się bitwa pod Wronowem 17 kwietnia 1831r.(woj.lubelskie gmina Bełżyce )gdzie 6000 korpus Sierawskiego starł się z 20 000 siłami rosyjskimi.
  • 1831.17.04 – Bitwa Pod Wronowem – W Pamiętniku Ludwika Szczanieckiego (Pułkownika Wojsk Polskich) Zachowuje się opis próby ataku na Rosyjską baterię w której Łukasz Jaskólski (dowódca dywizjonu w 2 pułku jazdy kaliskiej) rozkazem generała Juliana Sierawskiego prowadzi 2 plutony do ataku. Autor opisuje jego osobę jako nieobojętną na swój honor.

„ … jenerał Sierawski dał rozkaz podpułkownikowi Jaskólskiemu, aby przeszedł lasek i uderzył na ba-terye nieprzyjacielskie. Trzeba wiedzieć, że nieprzyjaciel oprócz bateryi, które biły na drogę, miał postawione dwie armatki mniejsze, które się dotąd nie odzywały i których nikt nie widział wprzódy, a które miały strychować wszystko, coby się wychyliło z lasku. Podpułkownik Jaskólski natrafiwszy w borku zarosłe bardzo gęste, nie mógł postępować przezeń w linii i dopiero wychodząc z niego chciał się sformować, aby frontem przypuścić attak. Lecz wtedy przyjęły go z boku te dwie armaty ogniem kartaczowym i tak mu zmieszały te dwa plutony, iź ich sformować nie był w stanie. Cofnął się, i powtórny raz miał dostać rozkaz pójść na baterye, lecz drugi raz ten sam był skutek i zaledwie daleko w tyle mógł zebrać swój oddział. W tym względzie p. Jaskólski jako nie obojętny na honor swój da zapewne wyjaśnienie publiczności.”

  • 1837 – Łukasz Jaskólski zostaje „wylegitymowany” ze Szlachectwa w Królestwie Polskim – tytuł został uznany i potwierdzony. Po zakończeniu służby wojskowej był naddzierżawcą ekonomii rządowej Ratyń. W Ratyniu Jaskólski mógł się znaleźć przypuszczalnie dzięki swojej rodzinie która swego czasu posiadała dobra ziemskie Grodzice (?) i Jamno w woj. kaliskim. Dobra o nazwie Grodzice nie występowały w ówczesnym woj. kaliskim, natomiast wsie Jamno i Grodziec były w parafii Grodziec późniejszym pow. słupeckim.
  • 1851.09.23 – Śmierć Łukasza Jaskólskiego (najprawdopodobniej z przyczyn naturalnych) – notka w księdze parafialnej „Działo się 28.09.1851. Stawili się Andrzej Moller rządca dóbr Żelechowa lat 37 zamieszkały Żelechów gubernia lubelska pow. Łykowski i Paweł Jaskólski lat 44 rachmistrz z D… (nieczytelna nazwa miejscowości) tow. kredytowego ziemskiego guberni Warszawskiej, w Kaliszu zamieszkały i oświadczają że 23.09 zmarł Łukasz Jaskólski, dzierżawca dóbr Ratynia były płk Wojsk Polskich Kawaler Krzyża Wojskowego Polskiego, Legii honorowej Kawaler. We wsi Dembe w wielkim księstwie poznańskim urodzony, w Ratyniu zamieszkały lat 74, syn Tomasza i Antoniny, owdowiał Annę z Baronów Danelów”
  • 1881 – Ukazuje się „Xięga Pamiątkowa w 50-letnią rocznicę powstania roku 1830 zawierająca spis imienny dowódzców i sztabs-oficerów tudzież oficerów, podoficerów i żołnierzy Armii Polskiej w tymże roku Krzyżem Wojskowym „Virtuti Militari”’ – Lwów 1881 gdzie Łukasz Jaskólski zostaje umieszczony w dziale LISTA WOJSKOWYCH WSZELKIEGO STOPNIA I URZĘDNIKÓW WOJSKOWYCH Nieobjętych ostatnią organizacją wojska lub dymisyonwanych, ozdobionych ORDEREM KRZYŻA WOJSKOWEGO POLSKIEGO, KOMANDORSKIM, KAWALERSKIM, ZŁOTYM i SREBRNYM VIRTUTI MILITARI. Jako kapitan z pułku 2-go ułanów – odznaczony Krzyżem Kawalerskim

Jak podaje Telewizja Informacyjna Słupca:

W uroczystości odsłonięcia pomnika płk. Łukasza Jaskólskiego w Lądku udział wzięli m.in. wicemarszałek Sejmu RP Eugeniusz Grzeszczak, lokalni samorządowcy, uczniowie szkół, strażacy, Orkiestra Reprezentacyjna Sił Powietrznych i Szwadron Ułanów. Pomnik postawiła mu żona – to obecnie najstarszy nagrobek na cmentarzu w Lądku. Odnowieniem pomnika zajęło się Stowarzyszenie „Razem dla kultury”, które pozyskało środki na renowację nagrobka. Kosztowało to 7 tysięcy złotych. Honorowym patronatem i opieką obejmą pomnik Szkoła Podstawowa im. Wojska Polskiego i Gimnazjum im. Polskiej Organizacji Wojskowej w Lądku.
Odnowiony pomnik płk. Łukasza Jaskólskiego odsłonięto na cmentarzu w Lądku. Jaskólski służył w wojsku Królestwa Polskiego, został m.in. uhonorowany orderem Legii Honorowej i Krzyżem Virtutti Militari, zmarł w 1851 roku w Ratyniu.

Dalsze informacje na forum stowarzyszenia, w wątku: „Tajemnica Skrywana na Cmenarzu : płk Łukasz Jaskólski”