Sklad osobowy pulku szwolezerow gwardii

Skład osobowy pułku szwoleżerów gwardii

Arsenał Historia Skomentuj

Powrót z Elby Horacy Vernet

Powrót z Elby mal. Horacy Vernet


 

Lista szwoleżerów z Escadron Napoleon wg. stanu z dnia 10 kwietnia 1814 roku

 


 

(Niepełna, opracowana wedle źródeł powszechnie dostępnych, wyżej opisanych, w układzie: nazwisko i imię)

 

W skład szwadronu mającego towarzyszyć Napoleonowi wcho­dziło 109 ludzi, w tym 6 oficerów, 22 podoficerów i  81 szwoleżerów oraz 122 konie.

 

Oficerowie (Officers):

 

1)    Jerzmanowski Jan Paweł (major / major, commandant)

2)    Baliń­ski Kajetan (kapitan / captaine)

3)    Fiutowski Marcin (porucznik / lieutenant en 1er)

4)    Koch Kazi­mierz (porucznik / lieutenant en 1er)

5)    Skowroński Tomasz (podporucznik / lieutenant en 2nd)

6)    Piotrowski Józef (podporucznik / lieutenant en 2nd)

Podoficerowie (Sous-offciers):

 

Starszy wachmistrz (Marechal-des-logis chef):

7)    Jan Raffaczyński

Wachmistrz (Marechal-des-logis):

8)    Marcin Bielicki

9)    Stanisław Borowski

10) Jan Faszczewski

11) Franciszek Mierzejewski

12) Ale­ksander Piotrowski

13) Michał Schulz

14) Ludwik Trzebiatowski

15) Józef Zaremba

 

Furier (Fourrier):

16) Jan Michniewicz

17) Józef Poleski

 

Kapral (Brigadier):

18) Jan Aniolkowski

19) Jan Bocianowski

20) Józef Borkowski

21) Jan Czarnecki

22) Paweł Da­szyński

23) Michał Lewandowski

24) Cyprian Sanikowski

25) Szymon Słomiński

 

Trębacze (Trompettes):

26) Plaute Duvelte

27) Auguste Ramones

 

Podoficer pod­kuwacz (Marechal ferrant)

28) Józef Biernacki

 

Szwoleżerowie (Chevau-legers-lanciers):

 

29) Andruszkiewicz Józef

30) Bieliński  Antoni

31) Biernacki Łu­kasz

32) Blocki Jerzy

33) Boro­wski Wojciech

34) Chądzyński Mikołaj

35) Chwoynowski Franciszek

36) Czaykowski Antoni

37) Czumański Wincenty

38) Danielewicz Jerzy

39) Doftiński Gabriel

40) Graczyk Łukasz

41) Gregorewicz Stanisław

42) Jankowski Franciszek

43) Jasewicz Franciszek

44) Jezierski Franciszek

45) Kaczkowski Tomasz

46) Kamiński Mikołaj

47) Kossarek Józef

48) Kasdzewski Ludwik

49) Klimaszewski Jan

50) Kobzyński Jacek

51) Kotecki Faustyn

52) Kotuliński Franciszek

53) Kowalewski Andrzej

54) Kozakiewicz Wincenty

55) Kozłowski Opportun

56) Krawczyński Stani­sław

57) Kromer Stanisław

58) Krzeczkowski Antoni

59) Krzyński Jan

60) Ku­charski August

61) Kulczycki Michał

62) Kulig Jan

63) Kułakowski Karol

64) Kupryan Michał

65) Kurzański Mikołaj

66) Kwiatkowski Wawrzyniec

67) Lejowski Andrzej

68) Lada Stefan

69) Łukasiewicz Józef

70) Mendychowski Jacek

71) Mierzyński Józef

72) Mikołajew Marcin

73) Mioduszewski Florian

74) Mizgert Marceli

75) Mleczyński Józef

76) No­wak Jan

77) Nowakowski Jan

78) Olechnicki Paweł

79) Orlecki Jakub

80) Pawłowski Mateusz

81) Podlaszewski Tomasz

82) Pontner Edward

83) Przyjałkowski Feliks

84) Puchacki Józef

85) Rapczyński Karol

86) Różyczko Ignacy

87) Ruszkowski Benedykt

88) Sawicki Adam

89) Słobodzyński Jan

90) Sobik Mateusz

91) Sokołowski Jakub

92) Swedowski Kazimierz

93) Szafrański Michał

94) Szleczkowski Michał

95) Szuliszewski Wincenty

96) Szwankowski Mateusz

97) Szwarocki Andrzej

98) Szymanowicz Antoni

99) Szymański Leon

100)              Szytkowski Jan

101)              Świecznik Jan

102)              Wiszniewski Michał

103)              Wysocki Jan

104)              Wysocki Tomasz

105)              Za­wadzki Antoni

106)              Zdanowski Józef

107)              Zieliński Marcin

108)              Zwierzchowski, Tomasz

109)              Żabell Karol

 

 

Zmiany składu szwadronu opisuje zwięźle Kirkor, którego warto tu w odpowiednim fragmencie przytoczyć[4]:

 

„Traktat abdykacyjny przewidywał wypłatę 2.000.000 franków ze skarbu francuskiego w zamian za przejęte fundusze Napoleona dla rozdziału między osoby, wskazane przez niego. Napoleon podpisał 13 kwietnia rozdział tej sumy, przy czym 170.000 f r. zostało przeznaczone dla oficerów, którzy mieli iść za Napoleonem na Elbę. Listę imienną tych wypłat sporządzono już prawdopodobnie na Elbie. Obejmowała ona następujących oficerów Szwadronu Napoleona:

 

  • Jerzmanowski, major des Polonais         9.000 fr.
  • Schultz, capitaine commandant l’Escadron Napoléon   6.000 fr.
  • Baliński, capitaine           4.000 fr.
  • Fintowski (powinno być Fiutowski) lieutenant en second (powinno być en premier)      4.000 fr.
    Skowronski, lieutenant en second           4.000 fr.
  • Piontkowski (powinno być Piotrowski), lieutenant en second    4.000 fr.
  • Seraphin, lieutenant en second aux Mameluks de la Gardé (Escadron Napoléon)           4.000 fr.

Widzimy z tej listy, że do składu Szwadronu Napoleona został włączony Jan Szulc, kapitan 7. pułku szwoleżerów, odpadł zaś porucznik Koch, podobno na skutek nieporozumień z Szulcem. Nie może nas nie zainteresować fakt wyróżnienia kapitana Szulca, jego jedynego z 7. pułku. Człowiek starszy, bo mający już 46 lat, olbrzymiego wzrostu, nie miał w swej dawnej karierze wojskowej niczego, co by go specjalnie do takiego wyróżnienia predestynowało. Natomiast odegrał on chwalebną rolę w nocy z 4 na 5 kwietnia, gdy na skutek zdrady marsz. Marmonta 6. korpus opuścił swe pozycje i przeszedł na drugą stronę frontu. W straży tylnej korpusu szedł szwadron 7. pułku szwoleżerów, jedyny, jaki jeszcze z tego pułku pozostał. Dowodził nim kapitan Szulc i gdy przekonał się o zdradzie, zawrócił szwadron, przeprowadził go galopem z powrotem przez front na stronę francuską i przyprowadził do Fontainebleau. Przedtem tylko porucznik Combes ze sztabu 6. korpusu i kpt. Magnien przybyli do Napoleona z wiadomością o zdradzie. Szwadron polski był jedynym zwartym oddziałem, który wrócił.

 

Major Jerzmanowski towarzyszył Napoleonowi w przejeździe przez Francję i w dalszej przeprawie na Elbę. Na Elbie został mianowany komendantem Porto Longone. Część Szwadronu Napoleona pod komendą kpt. Balińskiego udała się do Parmy, by stamtąd towarzyszyć cesarzowej Marii Ludwice w drodze na Elbę. Część drugą kapitan Szulc przyprowadził na Elbę 28 maja. Według wykazu z 1 sierpnia 1814 r. z Szulcem było wtedy na Elbie 48 podoficerów i szwoleżerów, wymienionych przez Rembowskiego, do nich dodano 6 mameluków i 6 nowych ochotników. Z tego wnosić można, że z Balińskim było w Parmie 55 podoficerów i szwoleżerów. Dekretem Napoleona z daty Porto Ferraio 5 czerwca 1814 r. Szulc został mianowany kapitanem Gwardii i dowódcą Szwadronu Napoleona. Z tych, którzy byli w Parmie, ppor. Piotrowski, wysłany służbowo przez Balińskiego na Elbę, został po drodze aresztowany i odstawiony do granic Księstwa Warszawskiego. Po daremnym czekaniu na cesarzową kpt. Baliński ze swoim oddziałem udał się na Elbę w październiku 1814 r. Niewątpliwie powstała wtedy sprawa starszeństwa między nim i Szulcem. Kpt. Baliński był młodszy wiekiem, miał wtedy 30 lat, był doskonałym oficerem. Kapitanem Gwardii został mianowany 2 września 1813 r. Z tytułu starszeństwa tej nominacji powinien był iść przed Szulcem i tak też było. Od czasu swego przybycia na Elbę Baliński był uważany za dowódcę Szwadronu Napoleona i z takim tytułem podpisywał listy imienne szwadronu, choć nie jest mi znana jego formalna nominacja na to stanowisko, podobna do tej, którą otrzymał Szulc 5 czerwca 1814 r.

 

Skład podoficerski i żołnierski Szwadronu Napoleona wykazał wyjątkową stałość. Z nazwisk, które były podane przy apelu porannym w Fontainebleau 10 kwietnia 1814 r. wszystkie z wyjątkiem jednego znalazły się na listach dołączonych do dekretu z 27 kwietnia 1815 r., który przyznawał donacje po 200 franków wszystkim tym, którzy byli z Napoleonem na Elbie i z nim wrócili do Francji. Brakuje tylko szwoleżera Mikołaja Chądzyńskiego, ale i on wytrwał do końca i prawdopodobnie wrócił z szwadronem do Francji, gdyż jest objęty wykazem jego składu z 20 kwietnia 1815 r. Nie umiem wyjaśnić, dlaczego został pominięty w wykazie donacyjnym. Oprócz tego składu początkowego przewinęło się przez wykazy szwadronu na Elbie szereg innych nazwisk. W wykazach za trzeci i czwarty kwartał 1814 r. występuje szwoleżer Antoni Dąbrowski (zwolniony 8 lutego 1815 r.), w wykazie za trzeci kwartał wachmistrz Józef Zielenkiewicz; ci dwaj służyli dawniej w 1. pułku szwoleżerów Gwardii. Oprócz nich byli jakiś czas w Szwadronie Napoleona także tacy, którzy w tym pułku nie służyli. A mianowicie: w trzecim kwartale 1814 r. Józef Nakalski i Hanna (Hans?) Semman, chyba Niemiec, w trzecim i czwartym kwartale wachmistrz Paweł Klein i szwoleżer Jan Otwinowski, począwszy od trzeciego kwartału brygadier Jan Szwartz, od 20 października szwoleżer Karol Piątkowski. Już we Francji, bo z dniem 1 kwietnia 1815 r., wszedł w skład szwadronu jako drugi podoficer-podkuwacz Andre Weber, nie wiem czy Francuz, czy Polak. Szwartz, podobnie jak Chądzyński, był pominięty w liście donacyjnej, choć figurował w wykazie z 20 kwietnia 1815 r.

 

W szwadronie było dwu trębaczy Francuzów, cały czas ci sami. Wyszli oni ze szkoły trębaczy Gwardii i tak dobrze zżyli się z polskim pułkiem, że nauczyli się nie tylko mówić po polsku, ale także nosić czapki na bakier na wzór swych polskich kolegów.

 

Osobno należy wspomnieć o mamelukach. Podporucznik Baghdoun Seraphin był na urlopie od 1 września 1814 r., mimo to był wymieniany w wykazach szwadronu tak na Elbie, jak i potem we Francji. W wykazie z 1 sierpnia 1814 r. pojawił się Nicola Paroglu. Wykaz donacyjny z 27 kwietnia 1815 r. wymieniał 5 mameluków jako pełniących służbę w Szwadronie Napoleona; byli oni wymienieni już w wykazie z 1 sierpnia 1814 r.

 

Skałkowski popełnił błąd pisząc, że było dwu dezerterów z Szwadronu Napoleona na Elbie: szwoleżer Otwinowski i sierżant Maciej Obulewicz. Otwinowski został zwolniony z dniem 1 stycznia 1815 r., a więc nie był dezerterem, zaś Obulewicz nigdy nie służył ani w 1. pułku szwoleżerów Gwardii, ani w Szwadronie Napoleona. Skałkowski zawierzył błędnym raportom agentów burbońskich. Poza tym Skałkowski pisze, że z początkowego składu ubyło 12 i w ich miejsce podaje nazwiska 17 nowych ochotników. Nie ubył ani jeden, a nowych ochotników było dużo mniej.”

 

 


[1] Robert Bielecki w książce „Szwoleżerowie Gwardii. 1 Słynne pułki polskie”, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 1996, str 81-384.

[2] http://www.ornatowski.com/index/szwolezerowie.htm

[3] „ŹRÓDŁA DO HISTORYI PUŁKU POLSKIEGO LEKKOKONNEGO Gwardyi Napoleona I z rękopisów oryginalnych i druków wydał i przedmową zaopatrzył Aleksander Rembowski.”, Warszawa 1899, str 503-505.

[4] Stanisław Kirkor, „Pod Sztandarami Napoleona”, Oficyna Poetów i Malarzy, Londyn 1982 str 179-181.


 

Szwolezerowie logo