Przed waterloo bylo ligny i quatre bras

Przed Waterloo było Ligny i Quatre Bras

Arsenał Batalie i pokazy Skomentuj

Leutnant v. Schmeling bei Ligny, mal. Adalbert von Rößler

Wiele osób wybiera się w tym tygodniu do Belgii by uczestniczyć w rekonstrukcji bitwy pod Waterloo w jej 195-tą rocznicę. Warto przypomnieć, że wynik bitwy był w pewnej mierze konsekwencją wcześniejszych starć pod Ligny (z Prusakami) i pod Quatre Bras (z Wellingtonem). Jadąc warto również pamiętać, że cała kampania belgijska roku 1815-tego trwała (od wkroczenia do Belgii po bitwę pod Waterloo) cztery dni, a więc mniej tyle ile zajmie nam ten wyjazd. Ponieważ Waterloo całkowicie przyćmiło oba wcześniejsze starcia, w ślad za Marianem Kukielem przypominamy ich przebieg.

Redakcja


 

ZAMIAR NAPOLEONA.

W ciągu dnia 16-go Cesarz chciał odrzucić Prusaków poza Gembloux, a Anglików na Brukselę, by rozdzielić ich ostatecznie i stanąć na wielkiej szosie, stanowiącej jedyną dobrą  linję komunikacyjną między obiema armjami  nieprzyjacielskimi.

Rozkazy swe wydał jednak zbyt późno, czekając na wyjaśnienie położenia (przypuszczał zrazu całkowity odwrót Prusaków na Leodjum i Anglików na Brukselę).

Ney miał zająć Quatre Bras, zamknąć drogę Anglikom i wydzielić dywizję na Marbais dla łączności z kolumną prawoskrzydlową. Grouchy miał osiągnąć Sombreffe.

Odwód tworzy gwardja, maszerująca w drugiej linji na Fleurs, oraz korpus VI (Mouton), zostawiony w Charleroi.

Cesarz liczy się z możliwością ruchu główną siłą na Brukseli i zepchnięcia armji angielskiej przed ukończeniem jej koncentracji w kierunku morza (na Antwerpję).

Zarządzenia te prowadzą do bitwy pod Ligny i boju pod Quatre Bras.

 

Przed waterloo bylo ligny i quatre bras

Blucher pod Ligny

BITWA POD LIGNY (16 CZERWCA).

Blücher  zdołał dość szybko zgromadzić swe siły i zajął stanowisko na północ od rzeczułki Ligny po obu ramionach prostego kąta, który tworzy ona pod Sombreffe.

Na zachód oba korpusy, Ziethena i Pircha, zachowują miejsce dla Wellingtona, stojąc między St. Amand a Sombreffe, na wschodzie korpus Thielmanna pod Tongrinelle — dla korpusu Biilowa, który nadchodzi z Liege.

Wellington istotnie porozumiał się z Blücher em, przyrzekając mu pomoc na 16-go wieczór.

Wychodząc z Fleurus, Grouchy, onieśmielony widokiem licznych wojsk nieprzyjacielskich na wzgórzach pod Ligny, nie bez wahania posuwa się naprzód. Około 11-ej przybywa Napoleon i widząc, że ma przed sobą całą armję pruską, postanawia uderzyć niezwłocznie.

Zamiarem jego jest skierowanie głównego wysiłku przeciw prawemu skrzydłu nieprzyjaciela, w celu rozdzielenia go w ten sposób od Anglików. Z frontu ma uderzyć na nie IV korpus Gerarda, z flanki III Vandamme’a. Natarcie rozstrzygające zamierza Napoleon skierować na Ligny i nakazuje Neyowi (o g. 14-ej) zwrócić się (po odrzuceniu nieprzyjaciela stojącego przed nim w Quatre Bras) na ten punkt, by zająć tyły Prusakom.

Jednak około godziny 15-ej na wiadomość, że Ney walczy przeci iw 20000 Anglików, Napoleon, rozumiejąc, że uderzenie wszystkiemi siłami na tyły prawego skrzydła pruskiego byłoby dla Neya niemożliwością, posyła mu niezwłocznie drugi rozkaz, by zatrzymując korpus Reillea, skierował na Marbais jedynie korpus Drouet’a d’Erlon. Wobec braku czasu rozkaz miał być zakomunikowany najpierw Drouetowi a następnie posłany Neyowi.

Bitwa rozpoczęła się dopiero o 15-ej, gdyż trzeba było czekać nadejścia korpusu Gerarda. Bierze w niej udział 79.000 Francuzów przeciw 83.000 Prusaków.

Podczas gdy Grouchy wiąże lewe skrzydło Prusaków jedną dywizją IV korpusu i częścią jazdy, Vandamme rusza do natarcia na St. Amand i St. Amand la Haye, a Gerard na Ligny. Zacięty bój toczy się o te wsie, które przechodzą kilkakrotnie z rąk do rąk.

Widząc, że prawemu skrzydłu zagraża oskrzydlenie, Blücher  rzuca do przeciwnatarcia z tej strony 47 szwadronów i dywizję odwodową, aby utrzymać teren, na którym ma rozwinąć się Wellington. Odrzuca go jednak dywizja Gerarda z korpusu Vandamme’a (godzina 17).

W walce następuje przerwa. Blücher rzuca na front nowe posiłki i skierowuje korpus Pircha na południe od Brye, aby ponowić przeciwnatarcie na lewe skrzydło Francuzów. Napoleon tymczasem gotuje natarcie rozstrzygające na godzinę 18-tą, mniemając, że na tę godzinę nadciągnie korpus przysłany przez Neya.

W tej chwili jednak donoszą o jakiejś podejrzanej kolumnie, ciągnącej od zachodu. Wysłano zwiady: natarcie zostaje wstrzymane. Niebawem okazuje się, że jest to korpus Droueta, zaraz potem jednak korpus len zaczyna się cofać. Sposobność całkowitego załatwienia się z Prusakami mija ostatecznie.

Tymczasem około g. 19-ej korpus VI (Mouton) nadchodzi na pole bitwy, wobec czego natarcie zostaje wznowione po silnem przygotowaniu artyleryjskiem.   Gwardja rusza  naprzód, pociągając za sobą korpus Gerarda i dociera do młyna w Bussy.

Napróżno Blücher  przeciwstawia jej 30 szwadronów. Centrum jego jest złamane, jest więc zmuszony wydać rozkaz odwrotu. Aż do późnej nocy jazda francuska i pruska ścierają się ze sobą, uwijając się po polu bitwy, które ostatecznie opanowują Francuzi.

Straty Francuzów wyniosły 4000, Prusaków 8000 ludzi (kilkanaście tysięcy Prusaków uciekło ze swych oddziałów w stronę Leodjum). Armja Blüchera była pobita, lecz nie zniszczona, ponieważ Ney nie nadciągnął i zawrócił z drogi korpus Droueta d’Erlon.

Książę Orański pod Quatre Bras

 

BÓJ POD QUATRE BRAS.

Ney, którego zadaniem było zajęcie Quatre Bras, otrzymał odnośny rozkaz we Frasnes dopiero o godzinie 101/2 rano, a wskutek opóźnienia korpusu Reilla ruszył dopiero około południa. Walka rozpoczęła się pod Quatre Bras dopiero o g. 14-ej po poł.; ponieważ książę  Oranji  miał  czas zgromadzić swój korpus, Reille i jazda Kellermanna nie mogli zdobyć jego pozycji. Ney, zagrożony zgnieceniem przez przeważające siły angielskie samowolnie odwołał korpus Droueta, który otrzymawszy rozkaz Napoleona maszerował już na Ligny. W chwili otrzymania rozkazu powrotu do Quatre Bras znajdował się on o 7 km od Frasnes, przybył więc za późno, by wesprzeć Neya, który, zdany na własne siły, wprawdzie zdołał wycofać się na Frasnes, tracąc przy tem, blisko 4000 ludzi,  lecz  nie mógł odciąć Wellingtonowi  połączeń z      Blucherem.

Odwołanie Drouet’a było fatalne dla całej kampanji. Z miejsca w którym się znajdował w chwili otrzymania rozkazu do powrotu, Drouet mógł był jeszcze wziąć rozstrzygający udział w bitwie pod Ligny i przyczynić się do zniszczenia Blücher a; natomiast niemożliwe było dla niego zdążenie z pomocą Neyowi. W rezultacie silny ten korpus nie miał żadnego wpływu na wypadki dnia.

OFENSYWA PRZECIW ARMJI ANGIELSKIEJ. DZIEŃ 17 CZERWCA.

Blücher , porzucając swą naturalną linję komunikacyjną — Mozy — dąży do połączenia z Wellingtonem i cofa się w dwóch kolumnach na Wavre, gdzie dołącza do niego korpus Bulowa, nadchodzący z Liege.

Zamiast ścigać jeszcze w nocy Blücher a i doprowadzić armję pruską do rozkładu, Napoleon zostawia zwycięstwo niewyzyskane i zwleka z wydaniem rozkazów pościgu do ranka 17-go.

Dopiero w południe na wiadomość o przebiegu walki Neya pod Quatre Bras postanawia ruszyć siłami głównemi przeciwko Anglikom, wysyłając w pościg za armją pruską Grouchy’ego.

Około 13-ej połączył się, waz z resztą sił, z korpusami Neya i na czele 70.000 z 240 dział ruszył za Wellingtonem, który o 10-ej rano wycofał się z Quatre Bras, zupełnie zresztą nie niepokojony przez Neya.

Marsz odbywa się wśród strasznej burzy, która naraża wojsko na niesłychane trudy. Przerywa go zaledwie kilka drobnych utarczek tylnych straży. O g. 22-ej wieczorem Francuzi zatrzymują się na wysokości Belle Alliance, na południe od Mont St. Jean, gdzie Anglicy chcą widocznie stawiać opór.

Równocześnie Grouchy (korpusy Vandamme’a i Gerarda oraz dywizje jazdy Pajola i Exelmansa) skierował się na Gembloux, zgodnie z rozkazami Cesarza, który nie znał jeszcze rzeczywistego kierunku odwrotu Blücher a. Marsz jego odbywa się tak wolno, że traci on zupełnie ślad Prusaków i osiąga Gembloux dopiero wieczorem.

Dowiedziawszy się wreszcie, że nieprzyjaciel cofnął się nie na Namur, lecz na Wavre i Liege, uznaje, że musi odłożyć pościg do jutra i traci w ten sposób cenny czas.

Blücher  natomiast miał dość czasu do zgromadzenia wszystkich korpusów w Wavre i do skomunikowania się z Wellingtonem, któremu przyrzekł pomoc na dzień 18-go całą swą armją.

Marian Kukiel

Na podstawie: „Wojny Napoleońskie”, Warszawa 1927, Główna Księgarnia Wojskowa, str 278-281.

Informacja o rekonstrukcji na stronie Arsenału

Informacja o rekonstrukcji w roku 2010 na forum Arsenału.

Informacja dla widzów na stronie http://1815.be/

Czytaj również:

Waterloo 2009

Waterloo 2008

o historii szwoleżerów gwardii

  • o grupie rekonstrukcji I Régiment de cheveau-légers (Polonais) de la Garde Impériale
  • o historii najsłynniejszego lekarza Napoleona, uczestnika bitwy pod Waterloo, piórem p. Marii J. Turos:

Ostatnia bitwa Larreya

Człowiek, któremu mogłem zaufać

oraz

Waterloo i wioska lwa

Administracyjne boje wokół wioski lwa

Zieloni przeciw bermycom

obejrzyj zdjęcia z rekonstrukcji w naszej Cyfrowej galerii i odwiedź nas:

Szwolezerowie logo