Felix philipoteaux general bonaparte pod rivoli

Napoleońskie rocznice: 14 stycznia – bitwa pod Rivoli (1797) oraz ustanowienie Komisji Rządzącej XW (1807)

Arsenał 1795-1815 Leave a Comment

Félix Philipoteaux Generał Bonaparte pod Rivoli

Napoleon podczas bitwy pod Rivoli

14 stycznia 1797 – Zwycięstwo Bonapartego pod Rivoli.

RIVOLI, osada w północnych Włoszech, nad rzeką Adygi w okolicach Werony, gdzie 14 I 1797 Bonaparte odniósł świetne zwycięstwo nad armią austriacką generała Alvinzy’ego. Armia austriacka wyruszyła z południa Tyrolu, by odblokować obleganą przez Francuzów Mantuę. Alvinzy miał 28 tysięcy żołnierzy, maszerujących pięcioma kolumnami nami wzdłuż doliny Adygi. Dwie dalsze kolumny (Bayalicia i Provery) posłane zostały na Weronę i Legnano, aby zmylić Bonapartego co do rzeczywistego celu tej ofensywy. Bonaparte dysponował 35 tysiącami żołnierzy, nie licząc 10 tysięcy które oblegały Mantuę. Jego dywizje były jednak rozrzucone na znacznej przestrzeni na wypadek austriackiego ataku z kilku kierunków. Masséna i Augereau wzywali go na pomoc ku Weronie i Legnano, atakowanym już przez nieprzyjaciela. 13 I Bonaparte nabrał jednak przekonania, że główne natarcie nastąpi z północy. Tam właśnie znajdował się Joubert i z 10 tysiącami żołnierzy Wieczorem 13 I nadeszła wiadomość, że Joubert utracił osadę La Corona pod naciskiem górującego liczebnie przeciwnika. Bonaparte zaczął pospiesznie ściągać rozrzucone dywizje wzywając do siebie Massenę spod Werony i Revii znad Jeziora Garda. Tuż po północy przybył na płaskowyż Rivoli, by powstrzymać Jouberta, gotowego opuścić tak znakomitą pozycję. Alvinzy postanowił uderzyć frontalnie poprzez rzekę Tasso na wzgórza Trombalore, prowadzące ku Rivoli. Uczynili to generał Liplay, Koblos i Ocksay, podczas gdy 7 tysięcy żołnierzy Quasdanovicia i Vukassovicia starało się obejść prawe skrzydło Francuzów. 4 tysiące żołnierzy generała Lusignana próbowało natomiast oskrzydlić ich z lewej strony. Joubert otrzymał rozkaz posłania dwóch brygad piechoty na wzgórza Trombalore, a trzecią brygadę miał utrzymać w San Marco. 14 I o godz. 6 pojawiła się dywizja Masseny. Jedna jej brygada otrzymała zadanie zabezpieczenia lewego skrzydła francuskiego ugrupowania w pobliżu Monte Moscat, reszta natomiast pozostała w odwodzie. O świcie zaczęła się walka o wzgórza Trombalore, gdzie Joubert, wspierany przez baterię 18 dział, zdołał odeprzeć austriackie ataki. Tymczasem jednak najdalej na zachód wysunięta francuska brygada została oskrzydlona przez generała Liptaya i ogarnięta paniką opuściła swe stanowiska. Massena z 2 tysiącami żołnierzy przybył z Rivoli, by wypełnić powstałą lukę i opanować sytuację. Kryzys nastąpił o godz. 10, gdy Austriacy podjęli równoczesne ataki na obu skrzydłach. Massena otrzymał rozkaz odparcia Lusignana i zabezpieczenia w ten sposób drogi odwrotu. Widząc, że Quasdanović zyskuje teren, atakując ze wschodu, Bonaparte ściągnął część wojska z centrum swego ugrupowania na wzgórzach Trombalore i przeszedł do kontrnatarcia. Dopomógł mu szczęśliwy przypadek, gdyż pocisk wystrzelony z francuskiego działa trafił w austriacki jaszczyk amunicyjny i wywołał seryjną eksplozję. Leclerc i Lasalle poprowadzili 500 kawalerzystów do desperackiego ataku i wyrzucili przeciwnika poza ważną pozycję, jaką był wąwóz Osteria. Natychmiast po tym sukcesie Bonaparte zawrócił żołnierzy Jouberta na wzgórza Trombalore, by odeprzeć natarcie Alvinzy’ego. Tymczasem nadeszła dywizja Reya, która wspólnie z dywizją Masseny wzięła w dwa ognie oddziały Lusignana i zmusiła 3 tysiące Austriaków do kapitulacji. O godz. 17 walka dobiegła końca.

Bonaparte z dyw. Masseny pospieszył jeszcze do Anghiari, gdzie Provera z 5 tysiącami żołnierzy próbował przeprawić się przez Adygę i dotrzeć do Mantui. 15 I Rey i Joubert wznowili ataki na wojska Alvinzy’ego, odbijając osadę La Corona. Austriacy zaczęli odwrót na północ. W dwudniowych zmaganiach Alvinzy stracił 14 tys. ludzi (zabitych, rannych i wziętych do niewoli), a więc połowę swoich sił. Straty francuskie nie przekraczały 5 tysięcy. 15 I Bonaparte rozbił Proverę pod La Favoritą i zmusił go do kapitulacji. Oblężony w Mantui Wurmser, nie widząc możliwości, nie widząc możliwości ratunku, sam kapitulował 2 II. Francuzi opanowali ostatecznie dolinę Padu. Droga na Wiedeń stanęła otworem.

14 stycznia 1807 – Ustanowienie Komisji Rządzącej na wyzwolonych terenach Polski.

Komisja Rządząca – tymczasowy rząd Księstwa Warszawskiego, powołany dekretem cesarza Napoleona I. Działał od 14 stycznia do 5 października 1807 roku.

W skład Komisji Rządzącej weszli: Stanisław Małachowski (prezes), Piotr Bieliński, Ksawery Działyński, Ludwik Szymon Gutakowski, Stanisław Kostka Potocki, Jan Paweł Łuszczewski (sekretarz generalny), Walenty Sobolewski, Józef Wybicki.

Zakres władzy określał dekret urządzający który pozbawiał Komisję uprawnień ustawodawczych w sprawach ustrojowych przyszłego państwa jak i prowadzenia przez niego samodzielnej polityki zagranicznej. Musiała składać raporty ze swojej działalności francuskiemu Ministrowi Sekretarzowi Stanu Hugo Maretowi.

Komisja powołała Dyrektorium Generalne, pełniące funkcję Rady Ministrów, składające się z 5 dyrektorów, stojących na czele 5 resortów, którzy mieli sprawować właściwy zarząd krajem w sprawach skarbowych, wojskowych, sprawiedliwości, administracji i policji krajowej. Komisja przywróciła sądy stanowe karne w I instancji i sprawy cywilne w II. Uporządkowano sprawy wojskowe poprzez ustalenie kryteriów rekrutacji do armii dzięki czemu min. istniało regularne wojsko polskie.

Skład Dyrektorium Generalnego

·         Prezes Stanisław Małachowski

·         Resort Wojny – książę Józef Poniatowski

·         Resort Spraw Wewnętrznych – Stanisław Breza

·         Resort Policji – Aleksander Potocki

·         Resort Sprawiedliwości i Wyznań – Feliks Łubieński

·         Resort Skarbu – Jan Nepomucen Małachowski (do 5 lutego 1807), później jego obowiązki pełnili Tadeusz Mostowski (nigdy funkcji nie objął), Stanisław Breza

DEKRET NAPOLEONA Z 14 I 1807 R. O USTANOWIENIU KOMISJI RZĄDZĄCEJ

Napoleon, cesarz Francuzów i król włoski.

Ustanowiliśmy i stanowimy co następuje:

 

Art. 1. Dopóki los Polski zdobytej na królu pruskim nie będzie ustalony przez pokój ostateczny, dopóty rządzona być ma przez rząd tymczasowy.

Art. 2. Ten rząd składać się będzie z siedmiu członków; przybierze tytuł Komisji Rządzącej.

Art. 3. Komisja Rządząca mianować ma swego prezesa spośród siebie. Wybierze sekretarza spoza grona swego.

Art. 4. Wybierze również spoza grona swego pięć osób, które poleconą sobie mieć będą dyrekcję rozmaitych części administracji publicznej, to jest: dyrektora sprawiedliwości, dyrektora wewnętrznych interesów, dyrektora skarbu, dyrektora wojny, dyrektora policji.

Art. 5. Ci dyrektorowie pracować będą z komisją, której uchwały stanowione być mają większością głosów.

Art. 6. Komisja Rządząca nadaną ma sobie zupełną władzę potrzebną, aby na raport dyrektoriatu każdego wydziału, prawa i urządzenia tyczące się: sprawiedliwości, administracji wewnętrznej, skarbu, wojska i policji krajowej stanowić mogła.

Art. 7. Podział teraźniejszy kraju na sześć departamentów, to jest warszawski, poznański, kaliski, bydgoski, płocki i białostocki nie ma być odmieniony.

Art. 8. Członkami Komisji Rządzącej są mianowani: marszałek hrabia Małachowski, Gutakowski prezes Izby Skarbowej, hrabia Stanisław Potocki, Wybicki, hrabia Działyński, Bieliński prezes Izby Kaliskiej, Sobolewski.

 (L.S.) Podpisano: Napoleon. Z rozkazu Cesarza Minister Stanu Huges Maret

 

[Źródło: Robert Bielecki, „Encyklopedia wojen Napoleońskich”, Wikipedia, hasło „Komisja Rządząca”, M. Rostworowski, Materiały do dziejów Komisji Rządzącej z r. 1807, Kraków 1918, t. I, s. 487-488.]