Muzeum Wojen Napoleońskich w Miniaturze logo

Muzeum Wojen Napoleońskich w Miniaturze

Tomasz Klauza Felietony Leave a Comment

W dniu 15 września 2006 przy udziale licznie zgromadzonych gości i w asyście żołnierzy z grup rekonstrukcyjnych odbyło się oficjalne otwarcie Muzeum Wojen Napoleońskich w Witaszycach

Najstarsze zapiski dotyczące Witaszyc pochodzą z 1350 roku kiedy to stanowiły własność biskupów poznańskich. Następnie należały m.in. do Żerkowskich, Jaskółeckich, Bojanowskich, Suchorzewskich i Gorzeńskich. Z tymi ostatnimi wiązana jest budowa klasycystycznego dworu. W roku 1899 został wybudowany neobarokowy pałac według projektu Ludika Otte który wraz ze wspomnianym dworem tworzy witaszycki zespół parkowo – pałacowy. W Pałacu znajduje się obecnie hotel i restauracja,we dworze natomiast znalazło swoją siedzibę jedyne w Polsce i jedno z niewielu na świecie Muzeum Wojen Napoleońskich w Miniaturze.

Pomysł muzeum narodził się z pasji kolekcjonerskiej, której podstawą było modelarstwo. Początkowo pasja ta rozwijała się przez pryzmat szeroko pojętej historii militarnej z naciskiem na II wojnę światową a w szczególności wojnę na Pacyfiku. W miarę upływu lat zainteresowanie skupiło się na okresie napoleońskim ze szczególnym uwzględnieniem udziału w nim Polaków. Na początku trudno było myśleć o szybkim zaadaptowaniu budynku na cele inne niż mieszkalne, a to ze względu na 7 rodzin które zamieszkiwały dwór. Problem ten został rozwiązany z upływem czasu i można było przystąpić do remontu budynku. Muzeum zostało zaplanowane jako obiekt który ma spełniać rolę edukacyjno – poznawczą. W swoim zamyśle twórca muzeum nastawił się na prezentację Epoki Napoleońskiej przez pryzmat figurek .

Wyjątkowość tego miejsca została podkreślona przez zaadaptowanie pierwszej sali na salę poświęconą powstaniom narodowym. Wynika to z tego, że najważniejszym wydarzeniem historycznym które miało miejsce w Witaszycach było podpisanie w witaszyckim dworze w dniu 17.04.1848 porozumienia pomiędzy gen. Mierosławskim a gen. Willisenem, dotyczącego ilości i wielkości obozów powstańczych w okresie Wiosny Ludów na terenie Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Efektem tych porozumień było powstanie obozów powstańczych w Pleszewie, Książu, Pyzdrach i we Wrześni. Istniejąca tam siła zbrojna walczyła potem w bitwach pod Książem, Miłosławiem i Sokołowem. [Bliżej na ten temat w artykule p. Tomasza Klauza, pt. „Traktat witaszycki w powstaniu 1848” – przypis redakcji.]

Nawiązując do  tradycji powstańczej pozostałe eksponaty w sali Powstań Narodowych prezentują powstania: Kościuszkowskie, Listopadowe, Styczniowe oraz Wielkopolskie i Śląskie.

W części poświęconej powstaniu Kościuszkowskiemu znajdują się obrazy przedstawiające przysięgę Naczelnika na rynku krakowskim, modlitwa kosynierów oraz ilustracje prezentujące Wojsko Polskie po 1792 roku

Dodatkowo prezentowany jest mundur kawalerii narodowej. Następna część sali prezentuje okres Królestwa Polskiego 1815-1830 i Powstanie Listopadowe. Najciekawszym eksponatem jest diorama autorstwa Andrzeja Kleina stworzona na podstawie obrazu Rosena „ Rewia kawalerii przed Wielkim Księciem Konstantym ”.

Część środkową sali tworzą eksponaty dotyczące Wiosny Ludów. Portrety generałów Mierosławskiego i Willisena przybliżają atmosferę dni kiedy to dwór w Witaszycach był centrum wydarzeń tamtych dni. Kopia obrazu J. Kossaka „Bitwa pod Miłosławiem” oraz symboliczna kosa prezentują dramatyzm zmagań. W gablocie pod obrazem znajdują się książki dotyczące Wiosny Ludów na ziemiach polskich. Najciekawszym egzemplarzem jest „Regulamin jazdy, piechoty i artylerii” wydany w 1846 r. w języku polskim.

Kolejna część to przedmioty dotyczące Powstania Styczniowego.

Broń, grafiki Grottgera oraz ilustracje autorstwa J. Kossaka prezentujące projekty mundurów regularnej Armii Polskiej przybliżają tamte wydarzenia.

Ostatnią część ekspozycji stanowi broń którą Polacy walczyli o niepodległość i granice w latach 1918 –21 oraz mundur powstańca wielkopolskiego po Stefanie Musiole.

Pozostałe 7 izb prezentuje tematy ściśle związane z okresem napoleońskim, z tym, że pierwsza połowa obrazuje epokę poprzez prymat pocztówek, znaczków pocztowych i porcelany,  druga zaś połowa ukazuje okres napoleoński przez pryzmat figurek uzupełnionych dokumentami, bronią, odznaczeniami i medalami z epoki i o epoce.

Pierwsza z sal napoleońskich prezentuje telegramy patriotyczne z okresu 20-lecia międzywojennego ,pocztówki z ks. Józefem i gen. Dąbrowskim oraz znaczki polskie nawiązujące do czasów napoleońskich. Ciekawostką są znaczki wydawane w podziemiu w latach 1981-89 przez Solidarność i KPN.

Kolejna sala to biblioteka. Zgromadzono w niej książki o epoce napoleońskiej z przewagą pozycji albumowych, przydatnych w pracy modelarskiej. Biblioteka w uzasadnionych przypadkach jest dostępna dla osób poszukujących informacji na temat czasów napoleońskich. Biblioteka jest zarazem pierwszą salą w części prezentującej wnętrze dworu szlacheckiego z okresu dwudziestolecia międzywojennego.

Kolejna sala – salonik prezentuje pocztówki z pierwszej połowy XX w. oraz kolekcję znaczków ze wszystkich stron świata  których motywem jest Napoleon i jego czasy.

We wnęce prezentowana jest kolekcja porcelany firm europejskich z lat 1918-1939.

Następna sala – sypialnia prezentuje pozostałą kolekcję porcelany oraz pocztówki z rezydencjami Cesarza ,kobietami bliskimi jego sercu i następcą tronu – Napoleonem II.

Druga połowa muzeum – figurkowa składa się z 4 sal .

Pierwsza sala – Sala Wojska Polskiego obrazuje udział Polaków w epopei napoleońskiej. Centralnym punktem ekspozycji jest diorama bitwy pod Raszynem z 800 figurkami w skali 1:72.

Gabloty prezentują figurki polskich formacji w skali 1:35 i 1:16 .Jedna z gablot poświęcona jest Ks. Józefowi .Przedstawiono w niej mundury formacji w których służył w okresie swojej służby wojskowej, medale poświęcone Jego pamięci oraz część książek poświęconych Jego osobie.

Druga sala  jest salą Napoleona i Armii Francuskiej gdzie zgromadzono portrety Cesarza i grafiki przedstawiające żołnierzy francuskich. Figurki tworzone na ich podstawie ukazują armię francuską od wojen rewolucyjnych do końca Cesarstwa.

Z ciekawostek można wymienić figurki prezentujące tak egzotyczne formacje jak dromaderzy czy Legion Koptyjski.

Sala trzecia prezentuje książki, dokumenty, broń oraz medale z epoki i o epoce.

Wśród guzików mundurowych zasługuje na uwagę kolekcja guzików pochodząca z wykopalisk nad Berezyną.

Medale bite w okresie Cesarstwa odgrywały dużą rolę propagandową przedstawiając chwałę Cesarza i jego Armii. Na uwagę zasługują medale wybite ku upamiętnieniu narodzin Króla Rzymu _ Napoleona II.

Z książek prezentowanych w tej sali oprócz egzemplarzy Konstytucji Księstwa Warszawskiego, Kodeksu Cywilnego czy Almanachu Cesarskiego z 1809 roku na uwagę zasługuje egzemplarz mowy ks. Woronicza w dniu 3 maja 1807 roku z okazji wręczenia orłów Wojsku Polskiemu.

Pomiędzy tą salą a salą następną we wnękach znajdują się dwa modele okrętów HMS VICTORY i Soleil Royal.

Soleil Royal zatonął w bitwie w zatoce Quiberon w 1759 r. Anglicy aby uczcić to zwycięstwo pierwszemu zwodowanemu w angielskiej stoczni okrętowi nadali nazwę Zwycięstwo czyli VICTORY.

Sala ostatnia – Sala Legendy pokazuje początek narodzin legendy napoleońskiej i jej trwania po dziś dzień

Centralnym punktem ekspozycji jest diorama bitwy pod Waterloo z dnia 18 czerwca 1815 w skali 1:72.

Pomimo upływu lat bitwa ta nierozerwalnie kojarzy się z Napoleonem i jego upadkiem. Uwięzienie na wyspie Św. Heleny było początkiem narodzin legendy Cesarza który oddając się dobrowolnie w ręce Anglików został przez nich podstępnie uwięziony na samotnej wyspie na Atlantyku.

W tej sali znajduje się również ekspozycja związana z  powrotem zwłok Cesarza do Europy . Jest tu maska pośmiertna Napoleona, model okrętu La Belle Poule na pokładzie którego powrócił do Europy oraz medal Św. Heleny wraz aktem nadania .

Nad gablotą znajdują się rysunki niezrealizowanego projektu mauzoleum Napoleona autorstwa Polaka – Idzikowskiego.

Pozostałe gabloty prezentują figurki armii przeciwników Napoleona w skalach 1:35 i 1:16

Muzeum można zwiedzać od wtorku do niedzieli w godzinach od 12 – 16.W pozostałych porach po uprzednim umówieniu .Wejścia do muzeum co 30 min.

Dla osób głodnych i spragnionych  szeroko otwarte podwoje ma restauracja znajdująca się w budynku sąsiadującego Pałacu.

 

 

P.S.

Od roku 2012 Cesarzowi towarzyszy Muzeum Star Wars ulokowane podziemiach dworu.

Muzeum Wojen Napoleońskich w Miniaturze diorama