[Oparman]

Witam!
Może to pytanie jest dla kolegów proste ale nie umie znaleźć na nie odpowiedzi. A brzmi ono: ile ludzi liczył pułk a ile batalion wojsk Księstwa Warszawskiego oraz ile armii francuskiej?
Pozdrawiam.

[Koroniarz]

Nie ma jednej odpowiedzi na tak postawione pytanie. Wojsko podlegało wielokrotnym reorganizacjom, tak we Francji, jak w Księstwie Warszawskim. Dzieliło sie też na rodzaje broni. W armii francuskiej system pułkowy ze względów semantycznych (regiment) kojarzył się z ancien regime i został zastąpiony systemem brygadowym (dokładnie półbryagdowym: demi-brigade). Bliżej na ten temat u Bieleckiego w "Encyklopedia wojen napoleońskich", czy "Wielka Armia Napoleona", a w obcych źródłach bodajże u Philip J. Haythornthwaite w "The Napoleonic Source Book", "Napoleonic Cavalry: Weapons and Warfare" oraz "Napoleonic Infantry: Weapons and Warfare".

[Brykiet]

Dodam tylko, że polskie pułki były znacznie mniejsze od francuskich. Liczyły maksymalnie do3000 ludzi, podczas gdy francuskie nawet 5000. Podaję z głowy więc proszę mnie nie chwytać "za liczby". Podobne różnice były z liczbą batalionów - u nas 2 potem trzy, u nich 5.

[szwoleżer]

Czołem!

[niepij]

Według spisu zamieszczonego w "Wojskio Polskie - Księstwo Warszwskie 1807-1814" przez Bronisława Gembarzewskiego

- pod koniec 1806 tworzono kompanie po 150 żołnierzy

- pułki formowane w grudniu 1806 miały mieć etat jak wojsko francuskie:
- sztab pułku 22 ludzi
- 3 bataliony dziewięciokompanijne, z których jeden zakładowy
- sztab batalionu 5 ludzi
- kompania w sile 122 żołnierzy
- batalion 1.130 ludzi
- pułk w całości 3.454

- w marcu 1807 siłę batalionu powiększono do 1266
- kompania 140

- stany pułków w styczniu 1809 wachały się od 1335 do 2855 żołnierzy

- w marcu 1809 sformowano trzecie bataliony

- rozkaz Księcia Poniatowskiego z 1 sierpnia 1809 pułki formowane w Galicji miały być tworzone na wzór francuski i mieć:
- 3.793 żołnierzy
- 4 bataliony po 6 kompanii + piąty czterokompanijny batalion zakładowy

- dekret z 30 marca 1810 stanowił, że:
- pułk winien liczyć 2.487 żołnierzy (w tej liczbie sztab pułku, 3 komp. woltyżerskie, 3 komp. grenadierskie, 12 komp. fizylierów. - czyli 3 bataliony po 6 kompanii)
- kompania - 136 żołnierzy

Mimo, że wielokrotnie namawiam do poszerzania wiedzy o czasach Księstwa o inne źródła to akurat w przypadku pytań tego typu Gembarzewski jest niezrównanym źródłem wiedzy ogólnej i poprzez swoją obecnie dużą dostępność jego książki powinny być chyba traktowane jako preludium do dalszych poszukiwań (reprint - Wyd. Kurpisz, Poznań 2003). Polecam tą książkę bo nie dość, że można w niej poznać liczebność, ale ponadto jeszcze szczegółowy skład każdej kompanii, oraz porównać różne zestawienia liczebności w różnych okresach walk.

Tutaj dekret o liczebnosci w wojskach francuskich 1808 roku
DÉCRET PORTANT NOUVELLE ORGANISATION DE L’INFANTERIE. Palais des Tuileries, 18 février 1808.
http://www.stratisc.org/N_5_7.html

nipi

[Brykiet]

Piękne dzięki za szczegółowe uzupełnienie moich informacji podanych "z głowy czyli z niczego". Warto sobie zdawać sprawę, że nasze jednostki były z reguły słabsze o ok. 1/3 od francuskich. Często nam to umyka.

[Paweł Grabowski]

Ciekawe wyliczenie dot. XW podaje w swoim pamiętniku Marcin Smarzewski:

'...liczył pułk pieszy liniowy polski w 1812 roku w służbie frontowej oficerów 62, podoficerów 255, szeregowych 2160. Prócz tego kapitana płatnika, 4 lekarzy. Muzykę, saperów, trębaczy i doboszów ze swoją starszyzną 40 głów, a ogółem, już i zwoszczyków [woźniców] policzywszy, 2560 głów. Wszakże żaden pułk w takim komplecie nie mógłby wystąpić na kampanię, bo do nadzoru [...] zawsze paru oficerów i kilkunastu podoficerów i żołnierzy musiało pozostać w garnizonie. Liczny więc to był już pułk, jeżeli we frontowej służbie miał 60 oficerów i 2350 podoficerów i żołnierzy we trzech batalionach.'

M. Smarzewski 'Pamiętnik 1809-1831' Wrocław-Warszawa-Kraków, Wyd. PAN 1962, s. 36.